8. Sınıf 3. Ünite : Milli Bir Destan: Ya İstiklal, Ya Ölüm

 

Doğu cephesi
19. yy. dan itibaren İngiltere ve Rusya Ermenileri kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya çalışmıştır. I.Dünya savaşı sırasında Ruslarla beraber Ermenilerde işgale başlayınca 1915 de Sevk ve İskan (Tehcir göç) kanunuyla Ermeniler bu bölgeden göç ettirilmiştir.Ruslar 1917 Bolşevik ihtilalinden sonra 1. dünya savaşından çekilince Rusların olduğu doğu illerini Ermeniler işgale başlamıştır.1920 de işgale başlayan Ermeniler’i, ordusunu dağıtmayan Kazım Karabekir yenerek Sarıkamış Iğdır ve Kars ı kurtarmıştır ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır

Gümrü antlaşması
Gümrü Antlaşmasının Maddeleri:
1. Aras nehri Çıldır gölü arası Türk-ermeni sınırı olacak
2 .Ermeniler Kars Sarıkamış ve Iğdır’ın Türkiye ye ait olduğunu kabul edecek
3. Ermenistan TBMM yi ve Misak -ı Milli yi tanıyıp toprak talep etmeyecek
4. Göç etmemiş Ermenilerden katliam olaylarına karışmamış olanlar en geç altı ay içinde Türkiye’ye dönebilecek.
Gümrü Antlaşmasının Önemi: 
a. TBMM’  nin uluslar arası alanda ilk askeri ve siyasi başarısıdır.
b. TBMM ve Misak ı Milliyi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur.
c. Ermenistan Sevr i tanımayacağını kabul etmiştir.
d. Doğuda ki askeri birlikler batı cephesine kaydırılmıştır.

Güney Cephesi

  1. Mondrostan sonra 1918 de Musul u işgal eden İngilizler sonraki dönemlerde Urfa Maraş ve Antep civarını işgal etmiştir.
  2. Paris barış konferansından sonra Musul un egemenliğini İngilizlerin alması karşılığında Fransızlara Urfa Antep Maraş verildi.
  3. Musul un önemi zengin petrol bölgesi olmasıdır.
  4. Güney cephesinde mücadele eden Fransız ve Ermenilere karşı yapılmıştır.
  5. Bölgedeki ilk direniş kurşunu Hatay dörtyolda Mehmet Çavuş atmıştır
  6. Bölgeyi halkın kurduğu birlikler başarıyla savunmuş Fransızlara geçiş izni vermemişlerdir.
  7. Sakarya zaferinin ardından Fransa Ankara Antlaşmasını imzalayarak Güney illerinden çekişmiştir

Maraş savunması :İlk kurşunu sütçü imam atarak işgale karşı koymuştur.Bölgeye Suzi bey Yörük salim Kılıç ali gibi komutanlar gönderilmiştir.
*1973 yılında başarılarından dolayı Maraş a kahraman ünvanı verilmiştir.

Urfa savunması : Ali saip bey önderliğinde halk Fransızlara karşı bölgeyi savunmuştur.
*1984 te gösterdiği başarılardan dolayı Urfa’ya Şanlı ünvanı verilmiştir.

Antep savunması: Yapılan mücadelede Şahin bey şehit düşmüştür.1921 yılında Antep’e Gazi ünvanı verilmiştir.

Tbmm nin düzenli orduya geçme sebebleri:

*Paris barış konferansında alınan kararla Yunanlılar İzmir’i işgale başlamışlardır
*İlk olarak cemiyetler ve kuva-i milliye kurulmuştu ama bunlar yeterli değildi bu sebeple düzenli orduya geçilmiştir.

*Askeri bilgi eğitim disiplin yönünden eksik olunması
*Kuva-i milliyenin ihtiyaçlarını karşılarken zor kullanmaları
*1920 de yunanlılara yapılan gediz taarruzunun başarısız olması
*Cezaları kuva-i milliye birliklerinin kafalarına göre vermeleri
Kuva-i milliye tasfiye edilerek; Batı cephesine İsmet İnönü getirilmiştir. Güney cephesine Refet Bey getirilmiştir.

1. İnönü zaferi

Savaşın Sebebleri:
1.Eskişehir ve kütühyayı alarak Ankaraya giden demir yollarını almak

2.Çerkez ethem isyanından faydalanmak
3.Ankarayı alarak TBMM yi dağıtıp Sevr i imzalatmaktır
4. Savaşı düzenli ordu kazanmıştır

Savaşın sonuçları:
*Düzenli ordu ilk zaferini kazanmıştır
*TBMM ye olan güven artmıştır
*Zaferle itilaf devletleri TBMM’yi Londra Konferansı’na davet etmiştir.
*Albay İsmet Bey generalliğe terfi etmiş
*Çerkez Ethem ayaklanması bastırılmıştır.

1. İnönü savaşından sonra gerçekleşen olaylar
a. Moskova Antlaşması
b. İstiklal Marşı
c. Londra Konferansı
d. Afganistanla dostluk anlaşması
e. Teşkilat-ı Esasiye(1921 anayasası)

a. Moskova Antlaşması
*Rusya’da Bolşevik ihtilalinin çıkmasından sonra 1. Dünya savaşından çekilmiştir.(1917)İtilaf devletleriyle arası bozulunca TBMM’ye yakınlaştı.

Moskova antlaşmasının önemi :
*İlk kez batılı büyük devlet Misak-ı Milliyi ve TBMM’yi tanımıştır.
*Kars , Ardahan ,Batum Gürcistan’a verilmiştir.
*Türkiye’nin doğu sınırı çizilmiştir.

b. İstiklal Marşının kabulü
*Milli eğitim bakanlığı marş yarışması düzenlemiş ama aranılan şiir bulunamamıştır.

*Milli eğitim bakanı Abdullah Suphi Bey Mehmet Akif in yazmasını istedi ve ücretsiz olarak yazılan şiir TBMM de coşkuyla okunarak kabul edildi.Bestesini Zeki Üngör yapmıştır.
‼‼‼ Batum Misak-i milliden verilen ilk taviz olmuştur.

c. Londra Konferansı

1.İtilaf devletleri 1. İnönü’den sonra aralarında sorunlar çıkmaya başlamıştır ve Sevr antlaşması gözden geçirmek için TBMM’yi İstanbul hükümetinin içinde çağırarak dolaylı yoldan çağırmıştır.Mustafa Kemal in isteği üzerine TBMM doğrudan davet edilmiştir.
2. İstanbul hükümeti adına Sadrazam Tevfik Paşa TBMM adına ise Bekir Sami Bey katılmıştır.Tevfik paşaya söz geldiğinde sözün asıl temsilcisi olan TBMM sözcüsüne bırakmıştır.

TBMM Londra Konferansına Katılmakla: 
✔Misak-ı Milliyi kamuoyuna duyurmuş oldu

✔İtilaf devletlerinin türkler barış görüşmelerine katılmayarak savaşı devam ettiriyor propagandaları çürütüldü.
✔TBMM haklı davasını dünyaya duyurdu
✔TBMM ulusun temsilcisi olduğunu kabul ettirdi.

d. Afganistanla dostluk anlaşması
*TBMM  hükümeti Afganista’nın bağımsızlığını tanımış Afganistan’a öğretmen subay göndermeyi kabul etmiştir.
*Taraflar birine yapılacak saldırıyı diğer taraf kendisine yapılmış sayacak savaşmayı kabul edecektir.

e. Teşkilat-ı Esasiye(1921 anayasası)
‼‼Teşkilat-ı Esasiye yeni kurulan Türk devletinin ilk Anayasasıdır.

II. İnönü zaferi

*Yunanlılar itilaf devletlerine layık olduklarını göstermek ve türk ordusu güçlenmeden dağıtıp sevr i imzalatmak için saldırıya geçti
II. İnönü zaferiyle: 
*İtilaf devletlerinin Yunanlılara güveni sarsıldı
*Halkın TBMM’yi ve düzenli orduya güveni arttı
*İtalyanlar ve Fransızlarda işgal ettikleri yerlerden çekilme düşüncesi ortaya çıktı.

Kütahya- Eskişehir Savaşları

1.II. İnönü zaferinden sonra düzenli ordu Aslıhanlar ve Dumlupınar mevkisinde taarruz girişiminde bulunmuş başarısız olmuştur.Bu ordunun taarruz gücüne ulaşmadığını göstermektedir.Bu durumdan yararlanan yunan ordusu saldırıya geçmiştir.

2. Yunanistan Kütahya-Eskişehir savaşlarıyla Ankarayı alıp TBMM’yi dağıtmak ,İnönü savaşının intikamını almak Sevr i kabul ettirmek amacıyla saldırmıştır.
3. Mustafa kemal olaya müdahele ederek ”Ordunun sakaryanın doğuşunu çekilmesi emrini vermiştir.”Ordu geriye çekilerek tam olarak yokolmaktan kurtulmuştur.

Kütühya-Eskişehir savaşının sonuçları:
✴Halkın TBMM’ye düzenli orduya duyduğu güven azalmıştır.
✴Mecliste M. Kemal’e karşı suçlamalar başlamıştır.
✴Ankara’nın işgal tehlikesine karşı meclisin Kayseri’ye taşınma fikri ortaya atıldı.
✴Kütühya Afyon Eskişehir İşgale uğradı.
✴Ordunun başına M.Kemal geçmiştir
✴Türk ordusunun taarruz gücüne ulaşmadığı ortaya çıktı.

Eğitim Kongresi(Maarif kongresi)

-15 Temmuz 1921 Kütahya Eskişehir savaşının devam ettiği sırada Ankara’da toplanmıştır.
Amacı: Kurtuluş savaşından sonra yeni Türk devletinin eğitim politikasının nasıl olacağını belirlemek.
‼‼Savaş anında bile eğitim kongresinin toplanması eğitime verilen önemi gösterir.

Sakarya Savaşı

Sakarya savaşı öncesinde yapılan hazırlıklar:
Başkomutanlık kanunu : Başkomutan olarak ordunun başına geçen Mustafa Kemal’e Başkomutanlık kanunu ile Meclisin bütün yetkileri devredilmiştir.Yetkilerin M.Kemal de toplanması hızlı karar alıp uygulanmasını sağlamıştır.

Tekalif-i Milliye emirleri
🔹Topraklar ve boğazlar işgal altında olduğu için ordunun ihtiyacı buralardan karşılanamayınca tekalif i milliye emirleriyle halktan karşılanmıştır.
🔹Her ilçede bir Tekalif-i milli ye komisyonu kurulmuş ve çıkan aksaklıkları giderebilmek için istiklal mahkemeleri de oluşturulmuştur.
🔹Halk tekalif-i milliye emirlerine büyük katkı sağlamıştır buda halkın dayanışmasına verdiği desteği gösterir.
Sakarya Savaşı (Savunma Mustafa KEMAL)
🔹M.Kemal in şu sözü ordunun savaş gücünü artırmış ve savaş kazanılmıştır.”Hatt-ı müdafaa yoktur Sath-ı müdafa vardır, o satıh tüm vatandır.Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanı ile ıslanmadıkça terk olunamaz.(toplu bir savaş vardır tek bir yer değil tüm yurt toplu şekilde savunulmalıdır.

Sakarya savaşının sonuçları
*M. Kemal e TBMM tarafından gazi ve mareşal ünvanı verilmiştir.
*Viyana bozgunundan sonra devam eden gerileyiş sona ermiştir.
*itilaf devletlerinin barış teklifinde bulunmalarını sağlamıştır.
*Kafkas cumhuriyetleri ile Kars Fransa ile Ankara antlaşması imzalanmıştır.
*İtalyanlar güney batı Anadolu’dan tamamen çekildiler.

Kars Antlaşması (13 ekim 1921)
1. Rusya’nın öncülüğünde Moskova Antlaşmasında giderilemeyen sorunların çözümü için Ermenistan ,Gürcistan,Azerbaycan’la yapılmıştır
2. Kars antlaşmasıyla doğu sınırı son halini aldı
3. Nahcivana muhtariyet verildi.

Ankara Antlaşması(20 Ekim 1921)
🔴Sakarya savaşının kazanılmasından sonra Fransızlarla yapılmıştır.
🔴Fransızlarla savaş sona ermiş Fransızlar işgal yerlerinden Antakya hariç çekilmişlerdir.
🔴Hatay dışında Suriye sınırımız çizilmiştir.

🔴Fransa TBMM’yi tanıyan ilk itilaf devleti olmuştur.
🔴Hatay’a özel yönetim hakkı verilmiş burda Türkçe resmi dil Türkçe olarak kabul edilmiştir.
🔴Hatay Misak-ı Milli den verilen ikinci tavizdir.

Büyük Taarruz(Başkomutanlık ) Savaşı 26 ağustos 1922

*Sakarya savaşından sonra Tekalif-i milliye emirleri bir sene boyunca tüm yurda uygulanarak ordu güçlendirilmiştir.
*Eskişehir bölgesinde Yunan kuvvetleri bozguna uğratıldı.
*M. Kemal ”Ordular ilk hedefiniz Akdenizdir ileri !” diyerek önce Balıkesir Sonra İzmir işgalden kurtarılarak Batı Anadolu tamamen düşman işgalinden kurtarılmıştır.
*Orduların boğazlara yönelmesiyle İngiltere ile savaş tehlikesi ortaya çıktı ama İngiltere destek bulamayınca Mudanya Ateşkesi yapıldı.

Mudanya Ateşkes Antlaşması(11 Ekim 1922)

1.Türkiye(İsmet Paşa) İtalya, Fransa ,İngiltere arasında Mudanya’da Görüşmeler yapıldı Yunanistan’ı İngiltere temsil etmiştir.
2. Türk yunan savaşı sona erecek İstanbul TBMM ye bırakılacak
3. Yunanlılar Doğu Trakyayı 15 gün içinde boşaltıp TBMM ye teslim edecektir.
4. Barış yapılana kadar Türk ordusu boğazlara çok yaklaşmayacak boğazların yönetimi TBMM ye bırakılacak
‼‼Kurtuluş savaşının zaferle sonuçlandığını gösteren belgedir.
5. İstanbul boğazlar ve doğu Trakya savaş yapılmadan kazanılmıştır.
6. İtilaf devletleri Sevr in gerçekleşmeyeceğini kabullenmiş İstanbul’u TBMM ye bırakarak İstanbul hükümetini yok saymışlardır.

 

Oylarınızı paylamak ister misiniz ?


Tepki Ver 🙂
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir